Vì sao nơi sinh ảnh hưởng tới lá số — và khi nào thì không

Nhiều trang bắt bạn chọn tỉnh, thành nơi sinh trước khi cho xem lá số, nhưng hiếm nơi nào giải thích múi giờ nơi sinh dùng để làm gì. Kết quả là người dùng coi đó như một thủ tục hành chính và chọn bừa cho xong.

Thực ra nơi sinh chỉ ảnh hưởng trong hai trường hợp. Ngoài hai trường hợp đó, nó không đổi gì cả — và hỏi thêm chỉ làm mất thời gian của bạn.

Nơi sinh dùng để làm gì

Chỉ một việc duy nhất:xác định múi giờ có hiệu lực tại nơi và thời điểm bạn ra đời.

Lá số được lập từ ngày giờ sinh, nhưng “ngày” ở đây là ngày theo lịch can chi, và việc quy đổi từ giờ đồng hồ sang lịch can chi phụ thuộc vào múi giờ đang dùng. Cùng một giờ trên đồng hồ, ở hai múi giờ khác nhau, có thể rơi vào hai ngày âm lịch khác nhau — và khi đó lá số đổi.

Trường hợp một: sinh tại Việt Nam trước năm 1976

Đây là phần lịch sử mà ít người biết.

Trong giai đoạn từ giữa những năm 1950 đến 1975, hai miền Việt Nam có lúc dùng hai múi giờ khác nhau. Có thời kỳ miền Bắc và miền Nam lệch nhau một giờ.

Hệ quả: hai người cùng sinh một ngày, cùng một giờ trên đồng hồ, nhưng một người ở Hà Nội và một người ở Sài Gòn — có thể có hai lá số khác nhau.

Vì thế nếu bạn sinh trước năm 1976, hệ thống sẽ hỏi thêm tỉnh, thành nơi sinh. Ranh giới hai miền lấy theo vĩ tuyến 17: từ Quảng Trị trở ra tính là miền Bắc, từ Thừa Thiên Huế trở vào tính là miền Nam.

Đây không phải thủ tục. Bỏ qua chi tiết này là chấp nhận sai ngay từ bước đầu, và cái sai đó không hiện ra ở đâu cả — lá số vẫn dựng được, chỉ là dựng nhầm.

Trường hợp hai: sinh ở nước ngoài

Đây là trường hợp bị làm sai nhiều nhất, và cũng là trường hợp sai nặng nhất.

Rất nhiều công cụ lập lá số mặc định múi giờ Việt Nam cho mọi người dùng. Với người Việt sinh ở nước ngoài — cộng đồng không hề nhỏ — điều đó có nghĩa là lá số được dựng bằng một múi giờ hoàn toàn không liên quan tới nơi họ ra đời.

Sai lệch lớn tới mức nào? Chúng tôi đã đo trên gần 3.700 ca sinh trong khoảng 1985–2005, so lá số dựng bằng giờ Việt Nam với lá số dựng bằng múi giờ đúng:

Nơi sinhLệch múi giờTỉ lệ lá số khác nhauNhật Bản, Hàn Quốc2 giờ12,1%Đức, Pháp, Séc, Ba Lan6 giờ29,2%Mỹ bờ Tây15 giờ64,6%

Và “khác nhau” ở đây không phải khác một chi tiết nhỏ. Một ví dụ thật trong lần đo: người sinh ngày 19 tháng 2 năm 1985 — nếu áp giờ Việt Nam thì ra tháng Mậu Dần, nếu áp đúng múi giờ Trung Âu thì ra tháng Kỷ Mão. Đổi cả trụ tháng, tức là đổi một phần tư lá số và toàn bộ phần luận dựa trên nó.

Vì vậy nếu bạn chọn “sinh ở nước ngoài”, hệ thống sẽ hỏi múi giờ nơi sinh và dùng đúng múi giờ đó. Chúng tôi không mặc định giờ Việt Nam cho bạn.

Một lưu ý về giờ mùa hè. Nhiều nước áp dụng giờ mùa hè, cộng thêm một tiếng trong vài tháng giữa năm. Nếu bạn sinh vào mùa hè ở một nước có áp dụng, hãy chọn múi giờ cao hơn một bậc. Chúng tôi có ghi nhắc ngay dưới ô chọn.

Khi nào nơi sinh hoàn toàn không ảnh hưởng

Nếu bạn sinh tại Việt Nam từ năm 1976 trở đi.

Từ mốc này cả nước dùng chung một múi giờ. Không còn hai miền, không còn khác biệt. Người sinh ở Cà Mau và người sinh ở Lạng Sơn cùng ngày cùng giờ thì có cùng một cơ sở lịch pháp.

Có thể bạn thắc mắc: thế còn kinh độ? Hai nơi cách nhau hàng nghìn cây số thì mặt trời mọc lệch nhau, chẳng lẽ không tính?

Đó là phép hiệu chỉnh chân thái dương thời — quy giờ đồng hồ về giờ mặt trời thật tại kinh độ nơi sinh. Có dòng áp dụng, có dòng không. Chúng tôi chọn không hiệu chỉnh, và áp dụng thống nhất cho cả Tử vi lẫn Bát tự.

Lý do là tính nhất quán. Nếu một môn hiệu chỉnh còn môn kia không, thì cùng một khách mua hai bài từ cùng một nơi sẽ thấy hai giờ sinh khác nhau — không giải thích được cho hợp lý. Chúng tôi coi việc hai sản phẩm nói cùng một thứ quan trọng hơn một chút chính xác thiên văn mà phần lớn người đọc không kiểm chứng được.

Hệ quả trực tiếp:kinh độ nơi sinh không được dùng vào việc gì. Và đó chính là lý do chúng tôi bỏ luôn ô tỉnh, thành cho người sinh từ 1976 — hỏi thêm mà không dùng tới thì chỉ là cản trở.

Tóm lại

Bạn sinh ở đâu, khi nàoHệ thống hỏi gìViệt Nam, từ 1976Không hỏi nơi sinhViệt Nam, trước 1976Hỏi tỉnh, thànhNước ngoàiHỏi múi giờ nơi sinhKhông nhớ nơi sinhKhông hỏi, nhưng hiện cảnh báo và ghi nhận là chưa chắc

Trường hợp cuối đáng nói thêm: chúng tôi tách “không nhớ” thành một lựa chọn riêng, không gộp với “nước ngoài”. Hai tình huống này ngược nhau — không nhớ là thiếu thông tin nên mặc định giờ Việt Nam là hợp lý; còn sinh ở nước ngoài là có thông tin, và mặc định giờ Việt Nam thì gần như chắc chắn sai.